مقدمه
در مقاله قبل درباره این موضوع صحبت کردیم که از نگاه ما، مسیر رشد یک استارتاپ بیش از آنکه به ساخت محصول وابسته باشد، به کیفیت تصمیمهایی بستگی دارد که در طول مسیر گرفته میشوند.
اگر این دیدگاه را بپذیریم، یک سؤال مهم مطرح میشود: چگونه میتوان تصمیمهای بهتری گرفت؟
بسیاری از تیمها برای توسعه محصول از ابزارهایی مانند Roadmap، Sprint یا OKR استفاده میکنند. این ابزارها به برنامهریزی و اجرای فعالیتها کمک میکنند، اما معمولاً به یک سؤال اساسی پاسخ نمیدهند: از کجا بدانیم که اکنون زمان مناسبی برای ورود به مرحله بعد است؟
ممکن است تیمی نسخه اولیه محصول را توسعه داده باشد، اما هنوز شواهد کافی برای اثبات نیاز بازار نداشته باشد. یا ممکن است سرمایهگذار از تیم بخواهد سریعتر رشد کند، در حالی که مدل درآمدی هنوز اعتبارسنجی نشده است.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی کمبود فعالیت نیست؛ مسئله، نبود یک چارچوب برای تصمیمگیری است.
در این مقاله، مفهوم Stage-Gate Framework را از نگاه پروداکتوری لب بررسی میکنیم و توضیح میدهیم که چگونه این چارچوب میتواند به استارتاپها کمک کند تصمیمهای خود را بر پایه شواهد و کاهش ریسک اتخاذ کنند.
چرا این موضوع مهم است؟
بیشتر استارتاپها برای مدیریت کارهای روزانه خود ابزارهای مختلفی دارند. برنامه توسعه محصول، اسپرینتهای توسعه، نقشه راه، اهداف فصلی و شاخصهای عملکرد، همگی به تیم کمک میکنند تا فعالیتهای خود را سازماندهی کند.
اما داشتن برنامه، لزوماً به معنای گرفتن تصمیم درست نیست. ممکن است تمام فعالیتهای یک تیم طبق برنامه پیش برود، اما اگر فرضیات کلیدی کسبوکار هنوز اعتبارسنجی نشده باشند، این فعالیتها تنها هزینه بیشتری ایجاد خواهند کرد.
برای مثال، تیمی ممکن است توسعه قابلیتهای جدید را دقیق و منظم پیش ببرد، در حالی که هنوز مطمئن نیست مشتری حاضر است برای محصول هزینه پرداخت کند. در چنین شرایطی، مسئله این نیست که تیم سخت کار نکرده است؛ مسئله این است که پیش از پاسخ دادن به مهمترین سؤال آن مرحله، وارد مرحله بعد شده است.
از نگاه پروداکتوری لب استارتاپها علاوه بر ابزارهای مدیریت پروژه، به یک چارچوب تصمیمگیری نیز نیاز دارند؛ چارچوبی که مشخص کند: اکنون در کدام مرحله قرار داریم؟ مهمترین ریسک این مرحله چیست؟ برای کاهش این ریسک به چه شواهدی نیاز داریم؟ و چه زمانی میتوانیم با اطمینان وارد مرحله بعد شویم؟
دیدگاه پروداکتوری لب
در پروداکتوری لب Stage-Gate Framework را صرفاً یک مدل برای تقسیم مسیر رشد استارتاپ به چند مرحله نمیدانیم. از نگاه ما، این Framework یک سیستم تصمیمگیری مبتنی بر شواهد است.
هر Stage نمایانگر دورهای از مسیر رشد است که در آن، تیم تلاش میکند مهمترین ریسک آن مقطع را کاهش دهد. هر Gate نیز نقطهای برای تصمیمگیری است؛ جایی که تیم بررسی میکند آیا شواهد کافی برای عبور به مرحله بعد وجود دارد یا خیر.
بنابراین، عبور از یک Stage به Stage دیگر نباید صرفاً به دلیل گذشت زمان، تکمیل یک فهرست از فعالیتها یا فشار بازار انجام شود. معیار اصلی، شواهدی است که نشان میدهد ریسک کلیدی آن مرحله تا حد قابل قبولی کاهش یافته است.
به همین دلیل، Stage-Gate Framework از نگاه ما ابزاری برای مدیریت زمان نیست؛ ابزاری برای افزایش کیفیت تصمیمهاست.
نگاه عمیقتر
بسیاری از افراد تصور میکنند Stage تنها به معنای یک مرحله زمانی در مسیر رشد استارتاپ است. اما از نگاه ما یک Stage با زمان تعریف نمیشود؛ با ریسکی که باید کاهش یابد تعریف میشود.
به همین ترتیب، Gate نیز صرفاً پایان یک مرحله نیست. Gate نقطهای برای تصمیمگیری است؛ جایی که تیم از خود میپرسد: مهمترین ریسک این مرحله چه بود؟ چه شواهدی برای کاهش این ریسک جمعآوری کردهایم؟ آیا این شواهد برای ورود به مرحله بعد کافی هستند؟
اگر پاسخ این پرسشها مثبت باشد، ورود به مرحله بعد منطقی است. در غیر این صورت، بهترین تصمیم ممکن است ادامه آزمایش، بازنگری در فرضیات یا حتی بازگشت به فعالیتهای مرحله فعلی باشد.
Roadmap مشخص میکند چه فعالیتهایی باید انجام شوند. اما Stage-Gate Framework کمک میکند تصمیم بگیریم آیا اصلاً زمان انجام آن فعالیتها فرا رسیده است یا خیر. بنابراین Roadmap و Stage-Gate رقیب یکدیگر نیستند؛ یکی به اجرای فعالیتها کمک میکند و دیگری به کیفیت تصمیمها.
مثال واقعی | Dropbox
در سالهای ابتدایی شکلگیری Dropbox، بزرگترین چالش تیم توسعه، ساخت فناوری نبود. چالش اصلی این بود که هنوز مشخص نبود آیا کاربران واقعاً به چنین محصولی نیاز دارند یا خیر.
به جای صرف زمان و هزینه برای توسعه کامل محصول، بنیانگذار Dropbox، Drew Houston، یک ویدئوی کوتاه تهیه کرد که نحوه کار محصول را نمایش میداد. این ویدئو نمونهای از تجربهای بود که محصول قرار بود برای کاربران ایجاد کند، نه یک محصول کامل.
هدف از انتشار این ویدئو، آزمایش یکی از مهمترین فرضیات کسبوکار بود: آیا این مسئله برای کاربران اهمیت دارد و آیا چنین راهحلی برای آنها جذاب است؟ بازخورد کاربران بسیار فراتر از انتظار بود و فهرست انتظار استفاده از Dropbox در مدت کوتاهی به شکل قابل توجهی افزایش یافت.
از نگاه ما ارزش این تصمیم در ساخت یک ویدئو نبود؛ ارزش آن در این بود که تیم قبل از توسعه گسترده محصول، تلاش کرد یکی از مهمترین ریسکهای آن مرحله را با یک آزمایش کمهزینه کاهش دهد. این همان نقشی است که یک Gate ایفا میکند؛ تصمیمگیری بر پایه شواهد، نه بر پایه حدس.
درس پروداکتوری لب
پیش از آنکه منابع بیشتری صرف توسعه یک ایده کنید، از خود بپرسید: مهمترین فرضیهای که هنوز درباره این کسبوکار مطمئن نیستیم چیست و سادهترین آزمایش برای بررسی آن کدام است؟
اشتباهات رایج
۱. اشتباه گرفتن Stage با برنامه زمانی: یک Stage با مدتزمان مشخص تعریف نمیشود؛ با ریسکی تعریف میشود که باید کاهش یابد.
۲. تبدیل Gate به یک جلسه تشریفاتی: اگر تصمیمها بدون بررسی شواهد گرفته شوند، Gate تنها یک نام خواهد بود.
۳. عبور از مرحله صرفاً به دلیل تکمیل فعالیتها: انجام همه فعالیتهای برنامهریزیشده، لزوماً به معنای کاهش ریسک نیست.
۴. جمعآوری داده بدون تصمیمگیری: هدف از جمعآوری شواهد، تصمیمگیری بهتر است؛ نه صرفاً تولید گزارش.
۵. نادیده گرفتن بازگشت به مرحله قبل: گاهی بهترین تصمیم، ادامه ندادن مسیر فعلی و بازنگری در فرضیات است.
جمعبندی
اگر مقاله قبل این ایده را مطرح کرد که رشد استارتاپ نتیجه تصمیمهای بهتر است، این مقاله نشان میدهد که تصمیمهای بهتر به یک چارچوب نیاز دارند. از نگاه ما Stage-Gate Framework چنین چارچوبی است.
این Framework به تیم کمک میکند بداند در هر مقطع باید به دنبال پاسخ کدام سؤال باشد، چه شواهدی جمعآوری کند و بر چه اساسی درباره ادامه مسیر تصمیم بگیرد. به همین دلیل، Stage-Gate را نه یک مدل مدیریت پروژه، بلکه یک سیستم تصمیمگیری مبتنی بر شواهد میدانیم.
اقدام بعدی
اکنون که با منطق Stage-Gate Framework آشنا شدیم، سؤال بعدی این است: اولین مرحله این Framework چیست و یک استارتاپ باید از کجا شروع کند؟ در مقاله بعد، Opportunity Stage را بررسی میکنیم؛ مرحلهای که در آن، پیش از طراحی هر راهحل، تلاش میکنیم مطمئن شویم مسئلهای که انتخاب کردهایم، واقعاً ارزش حل کردن دارد.
دیدگاهها (0)
برای پسندیدن یا ثبت دیدگاه وارد حساب شو.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.